به گزارش «نفت ما»، در معاملات روز شنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۵، صندوق‌های درآمد ثابت با ارزش معاملاتی ۳۴ هزار و ۷۳۴ میلیارد تومان در صدر ابزارهای مورد توجه قرار گرفتند. این عدد از یک‌سو نشان‌دهنده عمق و بزرگی این بازار است و از سوی دیگر حکایت از آن دارد که بخش مهمی از سرمایه‌گذاران، در شرایط فعلی، امنیت و نقدشوندگی را بر بازده‌های پرریسک ترجیح داده‌اند. ورود پول حقیقی به این صندوق‌ها نیز هرچند از نظر عددی بسیار بزرگ نیست، اما از نظر رفتاری معنا دارد؛ چرا که نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌های سرگردان به جای خروج از بازار، مسیر صندوق‌های باثبات‌تر را انتخاب کرده‌اند. در روزی که ابهام بر معاملات سهام سایه انداخته، همین ورود آرام و پیوسته، به‌خودی‌خود علامتی مثبت برای بازار تلقی می‌شود.

تعادل محتاطانه در صندوق‌های درآمد ثابت

نمودارهای مربوط به صندوق‌های درآمد ثابت، تصویر بازار را روشن‌تر می‌کنند. نسبت خریدار به فروشنده حقیقی بالاتر از یک قرار گرفته و سرانه خرید حقیقی نیز از سرانه فروش بیشتر بوده است. این ترکیب نشان می‌دهد که جریان تقاضا در این صندوق‌ها فعال‌تر از عرضه بوده و سرمایه‌گذاران، دست‌کم در این بخش، هنوز به ماندگاری پول در بازار باور دارند. از سوی دیگر، روند معاملات این صندوق‌ها در روزهای اخیر، پس از شوک اولیه ناشی از فضای جنگی، به‌تدریج به تعادل رسیده است. داده‌های منتشرشده از سوی مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس هم این روند را تأیید می‌کند؛ جایی که گفته شده صندوق‌های با درآمد ثابت قابل معامله از هفته اول ه‌اند و با وجود فشار فروش اولیه، بازارگردان‌ها توانسته‌اند مانع از تشدید فشار شوند.

در واقع، آنچه در صندوق‌های درآمد ثابت رخ داده، بیش از آنکه نشانه هیجان باشد، نشانه بازگشت آرامش است. سرمایه‌گذاران در روزهای نخست، در واکنش به فضای پرتنش، با احتیاط بیشتری عمل کردند، اما با گذشت زمان و عملکرد بازارگردان‌ها، فشار ابطال و فروش فروکش کرد و اکنون این گروه از صندوق‌ها بار دیگر به یکی از مسیرهای اصلی ورود پول تبدیل شده‌اند. همین موضوع باعث شده است که صندوق‌های درآمد ثابت در این مقطع، نقشی فراتر از یک ابزار مالی ساده پیدا کنند و به شاخصی برای سنجش سطح اطمینان عمومی بازار بدل شوند.

طلا، همچنان جذاب اما پرنوسان

در سوی دیگر بازار، صندوق‌های طلا روزی پرمعامله اما پرتنش را پشت سر گذاشتند. ارزش معاملات این گروه به حدود ۸ هزار و ۸۷۴ میلیارد تومان رسید، اما در کنار این حجم بالای دادوستد، خروج پول حقیقی نیز ثبت شد. این رفتار متناقض، معمولاً در دوره‌هایی دیده می‌شود که بخشی از سرمایه‌گذاران پس از رشدهای قبلی، به‌دنبال شناسایی سود هستند و هم‌زمان بخشی دیگر هنوز به روند صعودی یا پوشش ریسک از مسیر طلا امیدوارند. به بیان دیگر، صندوق‌های طلا همچنان در کانون توجه مانده‌اند، اما رفتار سرمایه‌گذاران در آن‌ها یکدست نیست و بازار میان احتیاط و طمع در نوسان است.

در صدر معاملات این گروه، نام صندوق‌هایی چون عیار، طلا، کهربا، مثقال و گنج دیده می‌شود. این صندوق‌ها عموماً در روزهایی که انتظارات تورمی بالا می‌رود یا نرخ ارز در سطوح بالا تثبیت می‌شود، با افزایش تقاضا مواجه می‌شوند. با این حال، آنچه امروز در داده‌ها دیده می‌شود، بیشتر به تخلیه بخشی از هیجان و جابه‌جایی کوتاه‌مدت منابع شباهت دارد تا خروج کامل سرمایه از این بازار. نسبت خریدار به فروشنده حقیقی و سرانه خرید حقیقی هم نشان می‌دهد که تقاضا به‌طور کامل فروکش نکرده و همچنان بخشی از سرمایه‌گذاران، طلا را به‌عنوان سپر تورمی در سبد دارایی خود نگه داشته‌اند.

نقره و سایر صندوق‌های کالایی

صندوق‌های نقره نیز در معاملات امروز عملکرد قابل‌توجهی داشتند. ارزش معاملات این گروه به بیش از ۳۰۹ میلیارد تومان رسید و ورود پول حقیقی نیز مثبت بود. این موضوع نشان می‌دهد که در کنار طلا، نقره هم توانسته بخشی از توجه بازار را به خود جلب کند؛ هرچند عمق این بازار به‌مراتب کمتر است. در روزی که بخش مهمی از سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌های جایگزین برای حفظ ارزش پول هستند، نقره به دلیل ماهیت کالایی و نوسان‌پذیری بالاتر، برای بخشی از معامله‌گران جذابیت بیشتری پیدا کرده است. در عین حال، صندوق‌های کالایی دیگر کاری بازار سرمایه فعالیت خود را آغاز کرد

همچون زعفران و حامل‌های انرژی نیز در روندهای اخیر با استقبال و ورود منابع مواجه بوده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد تقاضا فقط به طلا محدود نمانده و بازار به دنبال گزینه‌های متنوع‌تری برای پوشش ریسک می‌گردد.

بازار جهانی و اثر دلار

هم‌زمان با تحرکات بازار داخلی، بازارهای جهانی طلا و نقره نیز با افت مواجه شدند. بهای جهانی طلا بیش از ۲ درصد کاهش یافت و به حدود ۴۶۷۷ دلار در هر اونس رسید. نقره نیز بیش از ۲ درصد افت کرد و تا محدوده ۷۳ دلار در هر اونس پایین آمد. عامل اصلی این کاهش، تقویت دلار آمریکا و رشد قیمت نفت پس از اظهارات دونالد ترامپ درباره تشدید حملات به ایران عنوان شده است. این تحولات باعث شد انتظارات تورمی و چشم‌انداز سیاست پولی در آمریکا تغییر کند و بازار فلزات گران‌بها زیر فشار قرار گیرد. با این حال، اثر این افت جهانی در بازار داخلی ایران به‌صورت مستقیم و یکسان منعکس نمی‌شود، چراکه نرخ ارز، انتظارات سیاسی و شرایط نقدینگی داخلی نیز بر مسیر صندوق‌های طلا اثر می‌گذارند.

در همین چارچوب، رسیدن تتر به کانال ۱۵۷ هزار تومان هم از نگاه فعالان بازار اهمیت دارد. این سطح، برای بسیاری از سرمایه‌گذاران به‌منزله یک نشانه روانی است و به حفظ جذابیت دارایی‌های دلاری و کالایی در داخل کمک می‌کند. بنابراین حتی اگر بازار جهانی طلا و نقره تحت فشار باشد، در بازار ایران ممکن است صندوق‌های طلا همچنان از تقاضا برخوردار بمانند؛ زیرا منطق تصمیم‌گیری سرمایه‌گذار داخلی فقط به قیمت اونس جهانی محدود نیست و نرخ ارز نقشی تعیین‌کننده‌تر دارد.

بازگشت تدریجی بازار به تعادل

در مجموع، آنچه از معاملات امروز برمی‌آید، بازاری است که به وضعیت عادی بازنگشته، اما از شوک نخست فاصله گرفته است. صندوق‌های درآمد ثابت با جذب نقدینگی و حفظ ثبات، نقش لنگر آرامش را برای بازار ایفا کرده‌اند و صندوق‌های طلا نیز با وجود خروج بخشی از پول حقیقی، همچنان در مرکز توجه قرار دارند. صندوق‌های نقره و برخی دیگر از صندوق‌های کالایی هم به‌عنوان گزینه‌های مکمل، سهمی از نقدینگی را به خود جذب کرده‌اند. این جابه‌جایی سرمایه میان ابزارهای مختلف، در واقع تصویری از بازار در حال بازآرایی است؛ بازاری که هنوز با احتیاط نفس می‌کشد، اما نشانه‌هایی از تعادل نسبی در آن دیده می‌شود.

ایران‌شاهی: فشار ابطال فروکش کرد

در همین زمینه، اظهارات علی‌اکبر ایران‌شاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، نیز قابل‌توجه است. او با اشاره به وضعیت صندوق‌های بازار سرمایه پس از فضای جنگی، اعلام کرده است که فشار ابطال در روزهای نخست قابل‌توجه بود، اما این فشار به‌تدریج فروکش کرده و روند ورود منابع دوباره صعودی شده است. به گفته او، صندوق‌های صدور و ابطال با وجود روزهای سخت ابتدایی، از روزهای بعد توانستند به تعادل برسند و صندوق‌های ETF با درآمد ثابت نیز با نقش‌آفرینی بازارگردان‌ها توانستند درخواست‌ها را پاسخ دهند. ایران‌شاهی همچنین تأکید کرده که صندوق‌های کالایی، به‌ویژه طلا، در ابتدا تحت فشار فروش قرار گرفتند، اما پس از دو روز نخست، بازار به سمت تعادل حرکت کرده است.

‌

او در ادامه افزوده است که بخشی از افت قیمت در صندوق‌های طلا متأثر از کاهش قیمت جهانی طلا و نقره بوده، اما در مقابل، صندوق‌های زعفران و حامل‌های انرژی با روند قیمتی مثبت و ورود منابع همراه شده‌اند. جمع‌بندی او این است که در شرایط فعلی، مجموع صندوق‌های سرمایه‌گذاری به تعادل نسبی رسیده‌اند و طبق روال معمول به فعالیت خود ادامه می‌دهند؛ جمع‌بندی‌ای که می‌تواند برای فعالان بازار، نشانه‌ای از عبور تدریجی از روزهای پرتنش و بازگشت آرامش به بازار صندوق‌ها باشد.