نیروگاه اتمی بوشهر با هزینه‌ای بسیار بیشتر از آنچه لازم بود توسط روسیه تکمیل شد و نتیجه‌ای کمتر از آنچه مورد انتظار بود برای ایران داشت. با این حال داستان ایران و روسیه را باید در دیدگاهی کلان‌تر بررسی کرد. دیدگاهی که در آن موضوع نیروگاه اتمی بوشهر فقط یک نمونه از رفتار غیردوستانه و فرصت طلبانه روس‌هاست. شرکت روس‌اتم پس از آن که اعلام شد نیروگاه اتمی بوشهر در حملات علیه ایران آسیب دیده است، اعلام کرد که ۱۶۳ نفر دیگر از متخصصان روسی مستقر در این مرکز را از ایران خارج کرده است. این مهمترین و قابل توجه‌ترین اقدامی بود که روسیه انجام داد، در حالی که انتظار می‌رفت روسیه به عنوان عضو دائم شورای امنیت اقدامی قاطع‌‌تر در قبال احتمال حمله به این نیروگاه اتمی اتخاذ کند. نیروگاهی که با همه تبلیغات و هزینه‌های انجام شده برای آن جایگاه ویژه‌ای در تامین برق کشور ندارد اما ناگفته پیداست که در صورت انفجار آن می‌تواند فاجعه‌ای بزرگ و جبران ناپذیر در منطقه شکل دهد.

سابقه بد روس‌ها

روسیه به عنوان کسی که ظاهرا متحد دیپلماتیک ایران در یک دهه اخیر شناخته می‌شود هیچ گاه در عمل همراه ایران نبوده است. در هیچ رای گیری و قطعنامه‌ای علیه ایران در طول ماجرای پرونده هسته‌ای حاضر نشده که رای منفی بدهد و از حق وتوی خود استفاده کند. حتی چند هفته قبل زمانی که قطعنامه‌ای با موضوع حقوق بشر علیه ایران صادر شد این کشور (به همراه چین) فقط رای ممتنع داد تا امید پوشالی بعضی افراد به کمک روسیه در این مقطع هم به ناامیدی بدل شود. در زمینه کمک‌های تسلیحاتی هم همراهی روسیه با ایران واقعا ناامید کننده بوده است. سامانه دفاعی اس-300 که روسیه برای فروش و تحویل آن به ایران بازی بسیار درآورده بود، در طول دو جنگ اخیر چندان کارآیی نداشته است. متخصصان دفاعی باید در آینده به این سوال جواب بدهند که آیا روسیه در عدم کارآیی این سامانه تقصیر داشته یا نه؟! موضوعی که با توجه به نزدیکی روسیه و رژیم اسرائیل، علی رغم ادعای دوستی با ایران، چندان دور از ذهن نیست.

سوء استفاده از اهمیت ساخت نیروگاه

داستان نیروگاه اتمی بوشهر اما غمبارتر از همه این‌هاست. پس از این که ساخت این نیروگاه توسط شرکتهای غربی نیمه کاره ماند، روسیه ساخت آن را به عهده گرفت. سال‌ها خلف وعده و تاخیر در ساخت و تحویل این نیروگاه به همراه افزایش هزینه غیرمنطقی، نهایتا منجر به ساخت نیروگاهی شد که در دنیای امروز حتی به اندازه یک نیروگاه آبی مدرن هم برق تولید نمی‌کند و از آن بدتر این که گهگاه هم از مدار خارج می‌شود! ساخت این نیروگاه بیشتر از این که نیاز به انرژی در کشور را تامین کند، به موضوعی استراتژیک و حیثیتی بدل شده بود و روسیه از این موضوع نهایت استفاده یا سوء استفاده را کرد. حالا هم در زمانی که خطر جنگ و بمباران این نیروگاه را تهدید می‌کند روسیه با خروج متخصصان خود گویی دارد با آمریکا و اسرائیل در آسیب رسانی به این نیروگاه همراهی می‌کند!

روسیه و خیانتهای تاریخی

در طول سال‌های اخیر بارها صاحب نظران مستقل بر خطر تکیه بیش از حد به این همسایه شمالی تاکید کرده‌اند و با بازخوانی خیانت‌های تاریخی این کشور، یادآور شده‌اند که اعمال استعماری این کشور دست کمی از آمریکا ندارد، اگر بیشتر نباشد! این در حالی است که در جنگ روسیه و اوکراین، ایران مورد هجمه تبلیغاتی غرب و اوکراین قرار گرفته و هزینه‌های دیپلماتیک بسیاری بابت ادعای همراهی با روسیه در جنگ و استفاده روس‌ها از پهپادهای ایرانی داده است. در واقع روسیه در جنگ اوکراین سعی کرده که تا جایی که می‌تواند ایران را همراه خود نشان دهد و از ظرفیت منطقه‌ای ایران به نفع خود استفاده کند. ولی در طول جنگ ۱۲ روزه و همین طور جنگی که اینک در جریان است حاضر به کوچکترین کمکی به ایران نیست و در عمل، به قول یکی از مقامات این کشور فقط برای موفقیت ایران دعا می‌کند.بازنگری در روابط سیاسی، اقتصادی و دفاعی با روسیه موضوعی است که مطمئنا باید مدنظر مقامات ایران قرار بگیرد. دشمنی آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران علنی و آشکار است و آسیب‌هایش کم نیست، اما نفاق و دورویی روسیه آسیب‌های بیشتری برای کشورمان دارد. این شاید مهمترین درسی است که از جنگ اخیر باید گرفت و پس از جنگ به اصلاح آن باید پرداخت.