یک کارشناس حوزه پتروشیمی گفت: دولت‌ها معمولاً با هدف حمایت ظاهری از تولید و کنترل قیمت محصول نهایی برای مصرف‌کننده داخلی، بر عرضه ارزان مواد اولیه اصرار دارند؛ اما در عمل، این یارانه به جای آنکه به سفره مردم برسد، نصیب واسطه‌هایی می‌شود که پلی‌اتیلن خریداری‌شده از بورس کالا را با تغییرات جزئی و تحت عناوینی نظیر آمیخته یا مستربچ، بدون ایجاد ارزش افزوده واقعی، صادر یا به ‌نوعی قاچاق می‌کنند.
علیرضا منیری، کارشناس حوزه پتروشیمی در گفت و گو با «نفت ما» با اشاره به موضوع تبدیل پلی‌اتیلن به آمیخته و سود کلان حاصل از فروش آن به عنوان محصول نهایی، مطرح کرد: امروزه مسائلی همچون رانت ارزی و فشار ناشی از ناترازی انرژی، در حکم دو لبه یک قیچی، در حال تضعیف صنایع مولد کشور به ویژه پتروشیمی هستند. در این راستا، اختلاف فاحش میان نرخ ارز نیما که مبنای قیمت‌گذاری در بورس کالاست و نرخ ارز در بازار آزاد، یک آربیتراژ گسترده و سود بی‌دردسر ایجاد کرده که تداوم این روند دلایل متعددی دارد.
وی ادامه داد: دولت‌ها معمولاً با هدف حمایت ظاهری از تولید و کنترل قیمت محصول نهایی برای مصرف‌کننده داخلی، بر عرضه ارزان مواد اولیه اصرار دارند؛ اما در عمل، این یارانه به جای آنکه به سفره مردم برسد، نصیب واسطه‌هایی می‌شود که پلی‌اتیلن خریداری‌شده از بورس کالا را با تغییرات جزئی و تحت عناوینی نظیر آمیخته یا مستربچ، بدون ایجاد ارزش افزوده واقعی، صادر یا به ‌نوعی قاچاق می‌کنند.
کارشناس پتروشیمی با بیان اینکه در بخش میان‌دستی خلأ نظارتی وجود دارد، افزود: پایش دقیق این موضوع که آیا شرکت‌های خریدار در بورس کالا واقعاً دارای ظرفیت تولیدی متناسب با حجم خرید خود هستند یا خیر، فرآیندی پیچیده، دشوار و پرهزینه است. نتیجه این وضعیت، شکل‌گیری نوعی خام‌فروشی پنهان است؛ به ‌طوری‌ که پلی‌اتیلن با حداقل تغییر صادر شده و عملاً ثروت ملی با بازگشت حداقلی ارز به چرخه رسمی کشور، از دست می‌رود.
منیری معتقد است، راهکارهایی نظیر تک‌نرخی شدن ارز و تشدید نظارت بر سامانه بهین‌یاب وجود دارد؛ اما موانع جدی بر سر راه اجرای آنها قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: در واقع سود کلان ناشی از اختلاف نرخ ارز، ذی‌نفعان قدرتمندی را ایجاد کرده که برای تداوم این وضعیت لابی می‌کنند. همچنین، دولت‌ها نگران آن هستند که واقعی‌سازی قیمت مواد اولیه در بورس کالا، به شوک قیمتی در کالاهای مصرفی نظیر محصولات پلاستیکی و بسته‌بندی مواد غذایی منجر شود. مجموع این شرایط به شکل‌گیری نوعی تخریب خلاق معکوس منجر شده؛ یعنی به ‌جای رشد صنایع کارآمد و ارزآور، واحدهای کوچک و بعضاً کاغذی که صرفاً از رانت ارزی بهره‌مند هستند، به ‌صورت قارچ‌گونه توسعه یافته و در مقابل، صنایع بزرگ و مولد کشور تحت فشار قیمت‌گذاری دستوری، به‌ تدریج در حال فرسایش هستند.